De bouw
De eerste Basiliek van San Marco werd tussen 829 en 832 gebouwd om de relieken van Sint Marcus te bewaren. Toen in 976 tijdens opstanden brand werd gesticht in het aangrenzende Dogepaleis, brandden de kerk en 200 andere huizen af. De basiliek, zoals je die vandaag ziet, werd tussen 1063 en 1094 gebouwd door doge Domenico Contarini. In de 13e eeuw volgden bouwkundige veranderingen aan de koepel, de voorhal en de façade. Van de 14e tot de 17e eeuw werden gotische elementen toegevoegd.
Sint Marcus
Volgens legendes voorspelde een engel Sint Marcus toen hij nog leefde dat hij in Venetië zou worden begraven. Toen Sint Marcus werd benoemd tot patroonheilige van Venetië, brachten Venetiaanse kooplieden zijn beenderen van Caïro naar Venetië om hem te begraven in de kathedraal die ter ere van hem was opgericht. Wonderbaarlijk genoeg zouden de resten van de patroonheilige op 24 juni 1094 na de brand zijn teruggevonden; die dag gold voortaan als feestdag.
De prachtige mozaïeken bij de ingang | Foto: Flickr, Carlo Raso - CC-BY-SA 2.0 Kostbare materialen
De unieke mozaïeken van de Basiliek van San Marco beslaan 8000 m² en tonen verhalen uit de Bijbel (Oude en Nieuwe Testament), allegorische figuren, gebeurtenissen uit het leven van Christus, de Maagd Maria, Sint Marcus en andere heiligen. Pas door het samenspel van zuilen, reliëfs, edelsmeedwerk en sculpturen ontstaat een onvoorstelbaar meesterwerk. Behalve goud werden voor de bouw van de basiliek alleen kostbare steensoorten gebruikt, zoals het paarsrode Pavonazzetto-marmer en gesteenten met een porfierstructuur (rood porfier) uit Constantinopel.
De replica's van de paarden van San Marco | Foto: Flickr, Alejandro - CC-BY-SA 2.0 De loggia
Tot 1977 kon je vanaf de loggia van de basiliek de bronzen paarden van San Marco zien, die in 1204 tijdens een kruistocht uit Constantinopel werden teruggebracht. Na restauratie werden ze vervangen door kopieën; de originelen bevinden zich nu in het Museo di San Marco. Vanaf de loggia heb je ook een goed uitzicht op het San Marcoplein.
Het gouden altaarstuk, de Pala d’Oro | Foto: Flickr, Gary Bembridge - CC-BY-SA 2.0 De Pala d’Oro
Het gouden altaarstuk, 3,45 m lang en 1,4 m hoog, is de beroemdste en waardevolste schat van de Basiliek van San Marco. Het werd tussen 1102 en 1345 gemaakt door goudsmeden uit Venetië en Constantinopel. Het is versierd met 1300 parels, 300 saffieren, 300 smaragden, 400 granaten, 100 amethisten, plus topazen en robijnen. Het kunstwerk toont ook het leven van Christus en het verhaal van de evangelist Marcus. Om veiligheidsredenen staat het tegenwoordig achter beschermend glas. Je kunt het altaar tegen een kleine toeslag bezoeken.
Een tentoonstellingsstuk | Foto: Flickr, flufzilla22 - CC-BY-SA 2.0 De schatkamer
In de schatkamer bevinden zich talloze schatten uit de oudheid en de middeleeuwen, evenals Byzantijnse werken, islamitische kunstwerken en objecten uit de westerse wereld. De schatkamer ligt naast het hoofdaltaar.
Het museum
Het Museo di San Marco, geopend in 1869, toont een grote verscheidenheid aan kunstwerken. Tot de bekendste werken behoort de originele bronzen Quadriga (vierspan) uit de Basiliek van San Marco. Je ziet er ook kunstig geknoopte tapijten, Byzantijnse sculpturen, verluchte handschriften en mozaïeken. Het museum bevindt zich op de bovenverdieping van de basiliek.