Płonąca Notre Dame | Flickr: boitchy PDM 1.0 Pożar katedry
Pożar wybuchł około 18:50 i szybko rozprzestrzenił się po drewnianej konstrukcji dachu. Doprowadził do zawalenia się sygnaturki i stopił ołowiany dach. Dokładna przyczyna pożaru do dziś nie została wyjaśniona. Śledczy zakładają, że ogień mógł zostać wywołany przez zwarcie albo tlącego się papierosa. Wykluczono jednak podpalenie. Pożar zniszczył cały dach katedry i historyczne konstrukcje drewniane. Dzięki szybkiej interwencji 650 strażaków oraz pracowników kościoła udało się uratować część najcenniejszych relikwii i dzieł sztuki.
Odbudowa Notre Dame | Unsplash: Michael Tucker Reakcje i solidarność na całym świecie
Pożar trafił na pierwsze strony gazet na całym świecie. W ciągu zaledwie kilku godzin liczne instytucje, celebryci i osoby prywatne zaczęły przekazywać miliony euro na odbudowę. Łącznie wpłynęło ponad 340 000 darowizn. Wśród największych darczyńców znalazły się francuskie koncerny i zamożne osoby, które wspólnie zebrały kilkaset milionów euro.
Czego nie trzeba było odnawiać
Na szczęście zniszczenia we wnętrzu katedry, w tym wielu rzeźb, ołtarzy i obrazów, były minimalne. Wielkie organy również przetrwały pożar, choć i tak wysłano je na południe Francji do renowacji i czyszczenia. Słynne kolorowe witraże i rozety z XIII wieku przetrwały ogień mimo intensywnego ciepła i dymu. Wiele ważnych relikwii religijnych, w tym Korona Cierniowa, fragment Krzyża Jezusa i relikwie świętego Dionizego, zostało na czas wyniesionych z katedry przez strażaków i pracowników kościoła. Choć zniszczone zostały dwie trzecie dachu, ikoniczne północna i południowa wieża katedry pozostały stabilne.
Renowacja
Prace okazały się niezwykle złożone, ponieważ architekci i rzemieślnicy musieli używać tradycyjnych metod budowlanych i materiałów, aby zachować historyczną strukturę. Ponadto renowację prowadzono przy zachowaniu wysokich środków bezpieczeństwa, by ustabilizować pozostałą konstrukcję i usunąć pozostałości ołowiu uwolnione podczas spalania dawnego pokrycia dachowego. Setki starych drzew z francuskich lasów obrobiono zgodnie ze średniowieczną tradycją, aby odtworzyć dach. Do tej skomplikowanej rekonstrukcji konsultowano ekspertów z całego świata. Byli wśród nich kamieniarze z Niemiec, specjaliści od renowacji gotyckich katedr i odnawiania okien.
Dzwon olimpijski dla Notre Dame
Z okazji ponownego otwarcia katedra otrzymała trzy nowe dzwony, w tym jeden, którym podczas igrzysk olimpijskich w Paryżu latem 2024 roku na Stade de France dzwonili mistrzowie lekkoatletyki. Widnieje na nim napis 'Paris 2024'. Trzy nowe dzwony zastępują trzy wcześniejsze, które wisiały w pobliżu sygnaturki zawalonej w pożarze.
Motywacje do odbudowy
Notre Dame jest centralnym symbolem francuskiej kultury i historii. Od średniowiecza stoi w sercu Paryża i uchodzi za narodowy symbol oraz ważne dziedzictwo kulturowe. Odbudowa była dla wielu symbolicznym gestem pokazującym odporność Francji i zapobiegającym utracie tego ważnego miejsca kultury. Katedra jest także miejscem głębokiego znaczenia religijnego i celem pielgrzymek chrześcijan z całego świata. Jako jeden z najczęściej odwiedzanych zabytków świata Notre Dame przyciąga co roku miliony gości, przynosząc Paryżowi dochody i miejsca pracy. Utrata katedry byłaby poważnym ciosem dla dziedzictwa kulturowego Francji.
Głosy krytyczne i kontrargumenty
Odbudowa kosztowała kilkaset milionów euro, co wywołało krytykę. Niektórzy argumentowali, że te środki można było lepiej przeznaczyć na projekty społeczne lub środowiskowe. Część krytyków wskazywała też, że odbudowa tradycyjnymi metodami nie była szczególnie zrównoważona, i apelowała o bardziej ekologiczny proces. Dyskutowano również o tym, czy katedrę należy odbudować w pierwotnym stylu, czy dodać elementy nowoczesne. Wielu konserwatorów zabytków i obywateli, wbrew pomysłowi Macrona, aby wprowadzić do projektu współczesny akcent architektoniczny, domagało się przywrócenia katedry do pierwotnego stanu. W tej debacie polityków i architektów Unesco przypomniało także, że katedra znajduje się na liście światowego dziedzictwa.