Atina'nın ihtişamı
MÖ 448 yılında Atina, Helen dünyasının merkezi haline geldiğinde güç ve zenginliğe kavuştu. Bugün hâlâ görülebilen yapılar, Perslere karşı kazanılan zaferin sonucunu yansıtır ve aynı zamanda Atina'nın şehir devletlerinden oluşan Delos Birliği üzerindeki gücünü simgeler. Akropolis'teki önceki yapılar, Persler MÖ 480 yılında Atina'yı yağmaladığında çıkan bir yangında yok oldu. Yeni inşa edilen tapınakların, antik dünyanın geri kalanına mesaj verecek bir propaganda biçimi olarak kullanılması amaçlanıyordu. Bunlar arasında Parthenon, Erechtheion, Propylaea ve Nike Tapınağı bulunur. Demokrasi, felsefe, tiyatro, ifade özgürlüğü ve söz özgürlüğü bu tepede doğdu.
Nike Tapınağı
Athena Nike Tapınağı, Akropolis'teki ilk İyon düzenindeki tapınaktır; diğer tapınakların çoğu Dor düzeninde inşa edilmiştir. Askerî zaferlerin ardından zafer tanrıçası Athena Nike onuruna yapılmıştır. Tapınağın inşası MÖ 425 yılında tamamlanmıştır; Akropolis'teki diğer tapınaklarla karşılaştırıldığında narin ve zarif görünür. Öne çıkan özellikleri arasında heykel kabartmalı friz ve zafer tanrıçalarının yer aldığı korkuluklar bulunur.
Parthenon | Unsplash: Spencer Davis Parthenon
Akropolis'in merkezindeki ve dolayısıyla en dikkat çekici yapısı, ziyaretçilerin çoğu için de başlıca ilgi odağıdır. Parthenon, Yunan tarihinin en büyük tapınağıdır; MÖ 5. yüzyılda inşa edilmiş ve şehrin koruyucu tanrıçası Athena'ya adanmıştır. Parthenon zaman içinde sık sık hasar görmüş ve amacı dışında kullanılmıştır. Önce kilise, daha sonra cami olarak kullanılmıştır. Bu görkemli yapının içinde bir zamanlar tanrıça Athena'nın altınla süslenmiş fildişi bir heykeli bulunuyordu. Tanrıçanın diğer heykelleri gibi bu heykel de MS 465 yılında Konstantinopolis'e götürülmüş ve 1203 yılında öfkeli Hristiyanlar tarafından yok edilmiştir.
Erechtheion | Unsplash: Kieran Everett Erechtheion
Erechtheion tapınağı MÖ 420 ile 406 yılları arasında inşa edilmiştir ve Antik Yunan'ın en asimetrik yapısıdır. Merkezdeki yapı, 6 m yüksekliğindeki sütunlarla süslenen naostur. Bu yapının en dikkat çekici bölümü Korenhalle'dir; Karyai'li genç kızları temsil eden altı büyük kadın figürü, karyatidler, bu bölümü taşır. Ancak bu figürler yalnızca kopyadır; özgün heykellerin beşi Akropolis Müzesi'nde, biri British Museum'da bulunur. Tapınak, şehrin önemli kutsal kalıntılarını barındırıyordu: Poseidon'un üç çatallı mızrağının izleri, Athena ile çatışması sırasında oluşturduğu tuzlu bir kaynak ve efsanevi Kral I. Kekrops'un mezarı. Erechtheion tapınağı ayrıca kilise, yönetim merkezi ve harem olarak da kullanılmıştır.
Propylaea
Propylaea, MÖ 5. yüzyıldan kalma tamamlanmamış kapı yapısını oluşturur. Bu yapı bir yandan Akropolis'in kutsal alanlarına giriş, diğer yandan resim galerisi olarak kullanılmıştır. 13. yüzyılda bir prensin ikametgâhına ve komuta merkezine dönüştürülmüştür. İyon ve Dor olmak üzere iki mimari düzenin bir arada kullanıldığı ilk yapıdır. Sekiz ile on metre yüksekliğindeki mermer sütunlarıyla bu kapı yapısı, türünün en karmaşık ve önemli sütunlu yapısıdır. Bugün Akropolis'in mevcut çıkışı olan Beulé Kapısı burada bulunur.
Kale suru
Pelargikon veya Pelasg Surları olarak bilinen kale suru, 13. yüzyılda savunma amacıyla inşa edilmiştir. Atina demokrasiye geçtikçe Tapınak Tepesi daha da geliştirilmiş ve ilk işlevini kaybetmiştir. Thukydides döneminde surun birkaç metre yüksekliğinde olduğu söylenir; ancak özgün surun temeli bugünkü tepenin seviyesinin altında kaldığı için bugün yalnızca eğimli bir bölüm görülebilir.
Herodes Atticus Tiyatrosu | Unsplash: Jim Niakaris Herodes Atticus Tiyatrosu
Herodes Atticus Tiyatrosu, MS 161 yılı civarında Herodes Atticus tarafından eşinin anısına inşa edilmiştir. Tiyatro yarım daire biçimindedir ve 76 m çapındadır. O dönemde 5.000 kişiye kadar seyirci alabiliyordu. Bugün tiyatro, Helen Festivali olarak da bilinen Atina Festivali kapsamında hâlâ kullanılmaktadır.
Parthenon'daki restorasyonlar | Unsplash: sfmmy Yıkım
1980'lerden bu yana tarihî anıtın hassas bir şekilde restore edilmesini sağlamak için yalnızca gerekli kazılar yapılmaktadır. Bu amaçla başlangıçta hedeflenen karakteri yeniden kazandırmak için teorik ve bilimsel temellere dayanan tasarım yöntemleri kullanılır. Ayrıca yalnızca o dönemde kullanılanlara benzeyen araçlar ve teknikler uygulanır. Bunun yanı sıra, o dönemde olduğu gibi restorasyonlar için mermer Penteli Dağı'ndan elde edilir. Restorasyonlar Yunan hükümeti ve AB tarafından finanse edilir.
Yeni Akropolis Müzesi
2009 yılından bu yana dağın eteğindeki
Akropolis Müzesi ziyaret edilebilmektedir. Mimar
Bernard Tschumi tarafından tasarlanmış olup heykeller gibi gün yüzüne çıkarılan arkeolojik buluntuların çoğunu barındırır. Burada hâlâ Erechtheion'un özgün karyatid heykellerini, alınlıktaki bazı figürleri ve diğer frizleri görebilirsiniz. Ancak Lord Elgin'in 19. yüzyılda Londra'ya götürdüğü bazı heykeller bugün de British Museum'da bulunmaktadır.