Başlangıç
1903 yılında Josep Batlló, bir iş insanı olarak itibarına layık olmadığını düşünmesine rağmen Passeig de Gràcia üzerindeki seçkin semtte yer alan sade evi satın aldı. Diğerlerinden sıyrılmak için bir mimara yeni ve eşsiz bir bina tasarlatmak istiyordu. Bir yıl sonra, Barselona'da daha önce bir park, bir kilise ve özel konutlar inşa etmiş olan ünlü mimar Antoni Gaudí'yi görevlendirdi. Gaudí, Josep'i bodrumu, zemin katı, bahçeyi ve dört katı daha korumaya ve mevcut yapıya cesur planlarını uygulamaya ikna etti.
Gaudi'nin başyapıtı
Ne Josep ne de eşi Gaudi'ye sınır koydu; böylece sanatçı ve mimar kimliğini tam anlamıyla yaşayabildi. Bütün eser doğaçlama yapılmış gibi görünse de Gaudi'nin avangart modernist başyapıtı için net fikirleri vardı: Yapı işlevsel ihtiyaçları da karşılamalı, sanatsal tasarım bundan zarar görmemeliydi. Bu alanlarda birbirinden bağımsız hareket edilebilmesi için alt bölüm (zemin kat, ticari alanlar ve bodrum), ana kat (burjuva ailesinin özel konutu) ve üstteki kiralık daireler için üç giriş oluşturdu. İnşaat sırasında hava dolaşımı da dikkate alındı.
Servis alanlarına geçiş | Fotoğraf: Unsplash, Burak Aslan Etkileyici ışık ve renk oyunu
Evin tamamında renkli, kabartmayı andıran mozaikler, Gaudi'nin ışık felsefesiyle birleşerek dekoratif bir etki yaratır. Bu, özellikle iç mekânda belirgindir. Eve ışık girmesini sağlamak için binanın orta kısmı boşaltılmış ve ev sakinlerinin kullandığı merdiven öne çıkarılmıştır. Gaudí burada mozaik taşlarının renk geçişini özenle tasarlamıştır: Işık kaynağından uzaklaştıkça taşların rengi açılır; böylece etki güçlenir ve tüm mekân aydınlatılmış gibi görünür.
Gaudí tavanlarda bile durmadı | Fotoğraf: Unsplash, Laura Seidlitz İlham kaynağı olarak doğa
1890 ile 1910 arasındaki Katalan Art Nouveau (Modernisme Català) kültürel ve toplumsal yenilenme hareketinde, sanatsal yaratımların merkezinde doğa yer alıyordu; evrim teorisi de 19. yüzyılda heyecan yaratmıştı. Gaudí'nin, Denizler Altında Yirmi Bin Fersah adlı Jules Verne kitabından ve doğada çok zaman geçirdiği çocukluğundan ilham aldığı düşünülür. Gaudí, Casa Batlló'da düz çizgilerin bulunmadığı su altı dünyasını yaratmaya çalışmış gibidir. Evin zemin ve tavanlarında girdaplar, büyük merdiveni oluşturan bir deniz canlısının omurgası gibi doğal unsurlar görülür. Dairelerin kapılarında da numaralar yerine altın rengiyle kıvrımlı biçimde işlenmiş harfler yer alır.
Ejderhanın göğüs kafesi
Çatı katında estetik ve işlevsellik buluşarak mekâna çok özel bir çekicilik kazandırır. Minimalist biçimde tasarlanmış çatı katı başlangıçta kiralık dairelerin çamaşır ve depo odalarını içeren servis alanlarına geçiş olarak kullanılıyordu. Mekân yalnızca art arda sıralanmış altmış beşik tonozun içine süzülen yumuşak ışıkla aydınlanır; böylece bir ejderhanın göğüs kafesi veya omurgası etkisi oluşur.
Ana kat
Binanın ana katı 700 m² alana yayılır ve geçmişte Batlló ailesinin özel konutu olarak kullanılırdı. Burada, diğer alanların yanı sıra kaplumbağa kabuklarını andıran ışıklıklara sahip bir giriş holü bulunur; kıvrımlı biçimlerdeki kavisli duvarlar ve görkemli ahşap merdivenle tüm alan su altı dünyasını çağrıştırır. Buradan, mantar biçimli bir şöminesi olan Josep Batlló'nun çalışma odasına ulaşılır. Ana salonun geniş ve sokağa doğru çıkıntı yapan pencereleri, Passeig de Gràcia caddesinin büyüleyici manzarasını sunar; Gaudí bu pencereleri görmek ve görülmek için bilinçli olarak bir tribün gibi tasarlamıştır. Yemek odasından evin arka tarafındaki, yalnızca aileye ayrılmış terasa çıkabilirsiniz. Gaudí burada, duman çıkaran buharlı lokomotiflerin koşuşturmasından korumayı amaçlayan küçük bir vaha yaratmıştır.
Evin çatısında | Fotoğraf: Flickr, Antonio Picascia - CC-BY-SA 2.0 Çatıdaki ejderha
Gaudí'nin evin çatısı için Aziz Georgios efsanesinden, yani Katalonya'nın koruyucu azizinden ilham aldığı düşünülür. Efsaneye göre aziz, prensesi kılıcıyla ateş püskürten ejderhadan kurtarır. Kırmızı, mavi ve yeşil renkte çok sayıda eşkenar dörtgen çatı kiremidinin oluşturduğu efsanevi yaratığın yan profilinin yanı sıra dört kollu haçı bulunan merdiven boşluğu da şövalyenin hayvanın kabuğuna saplanmış mızrağı olarak yorumlanabilir. Gaudí derin inancını ifade etmek için kuleyi İsa, Meryem ve Yusuf'un monogramlarıyla da süslemiştir. Haça doğru uzanan seramik tomurcuk, Mallorca'dan taşınırken kırılmıştır. Üretici bunu değiştirmek istese de Gaudí parçaların yeniden birleştirilmesine karar vermiş ve böylece Trencadís üslubunu bir kez daha vurgulamıştır (Trencadís Katalancada “kırma” anlamına gelir; farklı büyüklüklerde seramik karo, mermer veya cam parçalarından oluşan bir mozaiktir).
Casa Batlló'nun cephesi | Fotoğraf: Unsplash, Anna Murzilon Göz kamaştıran cephe
Renkli cam kırıkları ve seramik parçaları içeren sayısız sıva parçası, nilüferlerle kaplı bir gölün su yüzeyini andıran, ışıl ışıl ve dalgalı cepheyi süsler. Uzaktan kemiklere benzeyen ancak ince taştan yontulmuş narin görünümlü sütunlar, ana katın büyük, düzensiz ve oval pencere alanlarını oluşturur. Bu nedenle cephe sıklıkla organik olarak tanımlanır; bina "Casa dels Ossos" ya da “Kemikler Evi” adını buradan almıştır. Daha yakından bakıldığında sütunlarda çiçek desenleri görülebilir.