Fransız tarihi ve kültürünün anıtı
MS 5. yüzyılda bile Sainte-Geneviève tepesinde bir Hristiyan bazilikası bulunuyordu. Yüzyıllar boyunca kilise birkaç kez yeniden inşa edildi ve Paris'in koruyucu azizesi Geneviève'in ya da Merovenj Kralı I. Clovis ve eşi Clotilde'in ebedi istirahatgâhı olarak hizmet verdi. MS 12. yüzyıldaki son yeniden inşanın ardından kilise tekrar harap oldu. Kral XV. Louis, 1744'te bir hastalık nedeniyle ölümle mücadele ederken Azize Geneviève'e dua etti ve iyileşirse bu tarihi tepede görkemli bir kilise inşa ettireceğine yemin etti. 1755'te kiliseyi yeniden inşa etmesi için Jacques-Germain Soufflot'yu görevlendirdi; bununla Hristiyan cemaatinin itibarının da yeniden kazanılması amaçlanıyordu.
Fransız Devrimi ve Panthéon - Köklü değişimin tanığı
1789 Fransız Devrimi, Fransa ve dünya için köklü değişiklikler getirdi. Başlangıçta Sainte-Geneviève Kilisesi olarak planlanan Panthéon, Devrim sırasında laik bir anıt mezara dönüştürüldü. Yalnızca bir ibadet yeri değil, Devrim'in ideallerini temsil eden seçkin şahsiyetlerin ebedi istirahatgâhı olması da amaçlanıyordu. Panthéon'un dönüşümü, monarşik ve dini düzenden Cumhuriyet'e geçişi simgeliyor ve Devrim'in temelini oluşturan özgürlük, eşitlik ve kardeşlik değerlerini vurguluyordu. Bugün Panthéon, modern ve demokratik bir toplumun yolunu açanlara adanmış bir anıt olmaya devam ediyor.
Mimari
Mimar Jacques-Germain Soufflot, Klasisizm ile yenilikçi yapıları birleştirmeyi amaçlıyordu. Kral XV. Louis'nin metresi “Madame de Pompadour”un erkek kardeşinin yakın arkadaşı olduğu için, nispeten az tanınan bir mimar olmasına rağmen Yunan haçı biçimindeki devasa kilisenin inşası için görevlendirildi. Görkemli portikoyu taşıyan Korint sütunları, Antik Roma'yı hatırlatır ve yapıya zamansız bir güzellik katar.
Panthéon'un iç mekânı belirgin ve açık bir yapıya sahiptir. Neflerin kesiştiği bölüm ve sunak alanı görkemli bir kubbeyle örtülüdür; yüksek üst sıra pencereler ise bol ışık sağlar. İç duvarlar etkileyici duvar resimleri ve heykelsi unsurlarla süslenmiştir.
Panthéon'un asıl göz alıcı özelliği, şüphesiz Paris'in siluetini belirleyen anıtsal kubbesidir. Kubbe 27 m çapındadır ve silindirik bir kasnak üzerine oturur. Kubbenin tavanındaki yuvarlak açıklık (Okulus) doğal aydınlatma sağlar ve iç mekâna özel bir atmosfer kazandırır.
Panthéon'un kriptasındaki mezarlar nişlere yerleştirilmiştir ve mekânın görkemli atmosferine katkıda bulunur. Kripta, yani alt kilise, yapının tamamı boyunca uzanır.
Soufflot'nun vizyoner tasarımı, Panthéon'a dünyanın en seçkin yapıları arasında sağlam bir yer kazandırmıştır; bu sayede Roma'daki Pantheon veya Londra'daki St. Paul Katedrali ile boy ölçüşebilir.
İlgi çekici bir mimari unsur olan Foucault Sarkacı, Fransız fizikçi Léon Foucault tarafından 1851'de yerleştirilmiştir. Panthéon'un kubbesinden 67 m uzunluğunda bir kabloyla asılıdır ve Dünya'nın dönüşünü gösterir. Yalnızca bilimsel ilerlemeyi değil, zamanın ve gelişimin durdurulamaz hareketini de simgeler.
Günümüzde Panthéon
Panthéon yalnızca geçmişin bir anıtı olmaya devam etmekle kalmaz, günümüz Paris'inde de aktif bir rol oynar. Geçici sergilere, konserlere ve kültürel etkinliklere ev sahipliği yapan canlı bir merkez olarak Paris topluluğuna ilham vermeyi ve onu bir araya getirmeyi sürdürür. Büyüleyici Latin Mahallesi'nde (Paris'in en eski bölgesi olan 5. arrondissement) bulunan Panthéon'un çevresi öğrenci hayatı, kitapçılar ve sıcak kafelerle dolup taşar. Burada, arnavut kaldırımlı sokaklarda dolaşırken bohem ruhu ve şehrin nabzını hissedebilirsiniz.
Kripta ve Voltaire ile Émile Zola'nın mezarı Kriptadaki şahsiyetler
Panthéon, Fransa'nın büyük şahsiyetlerinin, kahramanlarının ve devrimcilerinin istirahatgâhıdır. Burada yazarlar, bilim insanları ve siyasi düşünürler yatar. Kriptayı ziyaret etmek, Fransa'nın düşünce tarihine bir yolculuk ve düşünceleriyle dünyayı şekillendirenlere bir saygı duruşudur.
Marie ve Pierre Curie
Marie, Nobel Ödülü'nü alan ilk kadındı ve bu ödülü iki kez kazandı: önce fizik alanında (1903'te Pierre Curie ve Henri Becquerel ile birlikte), ardından 1911'de kimya alanında. Çiftin fizik ve kimya alanındaki çalışmaları modern bilimin temellerini attı. Eşi Pierre'in bir kaza sonucu ölümünden sonra Marie Curie, gelecek bilim insanı nesilleri için ilham kaynağı oldu; özellikle kadınları yeteneklerini geliştirmeye teşvik etti. Ünü ölümünden sonra da artmaya devam etti. Marie Curie, ulusal bir kahraman ve bilimsel dehanın timsali haline geldi. Biyografiler ve film uyarlamaları, onun olağanüstü yaşamını ve yüzleşmek zorunda kaldığı pek çok zorluğu anlatır.
Voltaire
François-Marie Arouet adıyla doğan Voltaire (1694–1778), Avrupa Aydınlanması'nın en etkili düşünür, yazar ve filozoflarından biriydi. Paris'te doğan Voltaire, keskin zekâsı, hicivli yazım tarzı ve Aydınlanma değerlerine sarsılmaz bağlılığıyla öne çıktı. 'Candide' ve 'Felsefi Cep Kitabı' da dahil olmak üzere sayısız eseri, dini hoşgörüsüzlüğü, siyasi keyfiliği ve toplumsal adaletsizliği eleştiriyordu. Voltaire'in fikirleri, modern özgürlük, hoşgörü ve ifade özgürlüğü kavramlarının şekillenmesine önemli katkılarda bulundu. Akılcılığı ve aklı tutkuyla savunması, onu bir ilerleme simgesi ve 18. yüzyılın düşünsel mirasının kilit şahsiyetlerinden biri haline getirdi.
Diğer önemli şahsiyetler (seçki)
Josephine Baker (1906-1975) sembolik olarak kriptaya yeniden defnedildi. Afro-Amerikan ve Fransız bir şarkıcı, dansçı ve oyuncu olmasının yanı sıra bir direniş savaşçısı ve sivil haklar aktivistiydi.
Victor Hugo (1802-1885), yazar ve siyasetçi.
Jean-Jacques Rousseau (1712-1778), filozof, yazar, eğitimci, doğa bilimci ve besteci.
Émile Zola (1840-1902), yazar, ressam ve gazeteci.
Simone Veil (1927-2017), siyasetçi, Académie française üyesi ve Holokost'tan sağ kurtulan bir şahsiyet.