Ebu Eyyûb el-Ensârî neden tüm alanın merkezinde?
Buranın manevi merkezi, Hz. Muhammed'in sahabesi olarak anılan ve MS 671'de Konstantinopolis kuşatmasına ilişkin anlatılara göre bu kuşatma sırasında ölen Ebu Eyyûb el-Ensârî'nin türbesidir. Bu nedenle ziyaretçiler kompleksi sıradan bir anıt kalabalığı gibi gezmez: birçok kişi öncelikle dua etmek, tefekkür etmek veya saygısını sunmak için gelir; turistik gezi de bu manevi ritmin çevresinde şekillenir.
1458, Eyüp'ü fetih sonrası bir simgeye dönüştürdü
1453'teki Osmanlı fethinden sonra alan yeni bir törensel önem kazandı ve ilk cami burada 1458'de inşa edildi. Bu erken kuruluş önemlidir, çünkü Eyüp'ü yeni Osmanlı İstanbul'unun dini meşruiyetini en görünür biçimde ifade ettiği yerlerden biri yaptı. Meydandan alana girdiğinizde bu ağırlığı hâlâ hissedersiniz.
Depremler bugün gördüğünüz camiyi yeniden şekillendirdi
İlk cami değişmeden günümüze ulaşmadı. Minareler 1733'te yeniden inşa edildi; önceki yapı 1766 depreminde ağır hasar gördü, yeniden inşa 9 Temmuz 1798'de başladı ve bugünkü cami 1800'de açıldı. Bunu 1823'te başka onarımlar izledi. Dolayısıyla bugün gördüğünüz yapı, hem erken Osmanlı kuruluşunun hatırasını hem de daha sonraki yeniden inşanın biçimini taşır.
Alanda nelere dikkat etmeli?
Doğrudan tek bir fotoğraf açısına koşmayın. Avlunun, şadırvanın, türbe kuyruğunun, gölge veren yaşlı ağaçların ve mezarlık yamacının Haliç kıyısında nasıl tek bir manevi ortam oluşturduğuna dikkat edin. Eyüp Sultan Camii'ni İstanbul'un siluetindeki daha görkemli camilerden daha samimi hissettiren tam da bu katmanlı atmosferdir.